Bilim yolunda ilerlemek için herkeste bulunması gereken temel yeti sağduyudur; bunun yanında özen, çalışkanlık, odaklanma gücü ve zorluklar karşısında yılmama gibi meziyetler yeter
Söz&Kalem Dergisi | Sena Elçi
Yazar Hakkında
Peter Brian Medawar, 1915 yılında Brezilya'da doğdu ve küçük yaşta ailesiyle İngiltere'ye taşındı. 1935'te Oxford Üniversitesi Zooloji Bölümü'nden mezun oldu ve İkinci Dünya Savaşı yıllarında askeri hastanelerde çalışırken doku reddinin bağışıklık sistemiyle olan ilişkisini keşfetti. 1947'de Birmingham Üniversitesi'nde zooloji profesörü olan Medawar, laboratuvar deneyleriyle kazanılmış bağışıklık toleransını kanıtlayarak 1960 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü kazandı. Geçirdiği felçlere rağmen edebi ve bilimsel yazılarını sürdüren modern organ naklinin öncüsü, 2 Ekim 1987'de Londra'da hayatını kaybetti.
Kitap Hakkında
Kitap, adından da anlaşılacağı üzere bilim dünyasına yeni adım atan veya atmayı düşünen araştırmacıların yolculuğunu kolaylaştırmak adına "bilimsel araştırma", "yöntem" ve "akademik yaşam" konularını merkezine alıyor. Akademi alanına yönelmek isteyen gençlere yol gösterici bir eser niteliğinde. Yazar, bu temayı kendi özgün deneyimlerinden, çıraklıktan Nobel Ödülü'ne uzanan kendi hayat hikâyesinden ve akademik tanıklıklarından süzerek samimi bir rehbere dönüştürüyor. 12 bölümden oluşan eserde yazar, önsöz ve giriş kısmında bilimin sadece laboratuvar duvarları arasında sıkışmış kuru bir meslek olmadığını, aksine merak, tutku ve entelektüel bir oyun olduğunu kendi dünyasından örneklerle samimiyetle ifade ediyor.
Yazar, bilim yolculuğuna çıkan bir karakterin (genç araştırmacının) kendi zihniyle, karşılaştığı başarısızlıklarla ve akademik çevresiyle giriştiği mücadeleyi anlatırken okuru da bu entelektüel yolculuğa ortak ediyor. Böylece eser, bir yandan dünya bilim tarihinden, büyük keşiflerden ve bilim insanlarının portrelerinden kesitler sunarken; diğer yandan buna paralel şekilde günümüzdeki genç bir araştırmacının laboratuvarda, makale yazımında ya da bir sunum kürsüsünde yaşayacağı dönüşümü eş zamanlı olarak sunuyor. Kitabı okudukça kendinizi o genç bilim insanının yerine koyuyor; kendi hipotezlerinizle, zihinsel dogmalarınızla ve "acaba bilim bana göre mi?" sorusuyla baş başa kalarak büyük bir içsel ve zihinsel mücadeleye girişiyorsunuz. Ayrıca kitabın her bölümünde, genç bir araştırmacının zihniyle ve ön yargılarıyla girdiği her mücadeleyle birlikte, bilimsel olgunluk ve metodolojik kavrayış mertebelerindeki yükselişine de adım adım yer veriliyor.
Özet
Herkes araştırmacı olabilir mi?
Öncelikle şunu bilmemiz gerekir ki bilim insanı, akademisyen veya araştırmacı olmak ulaşılamaz ya da olağanüstü güç bir hedef değildir. P. B. Medsawar'ın Genç Bilimadamına Öğütler kitabının ilk bölümlerinde vurguladığı üzere; bilimsel araştırma yapmak için baş döndürücü veya ultra bir zekaya sahip olmak gerekmez. Bilim yolunda ilerlemek için herkeste bulunması gereken temel yeti sağduyudur; bunun yanında özen, çalışkanlık, odaklanma gücü ve zorluklar karşısında yılmama gibi meziyetler yeterlidir.
Yazar, bu alana adım atarken dikkat edilmesi gereken hususlara ve araştırmacıları bekleyen güçlüklere de geniş yer ayırır. Doğanın karmaşıklığı, deneylerde karşılaşılabilecek başarısızlıklar ve en çok güvenilen hipotezlerin bile yanlış çıkma ihtimali gibi çetin süreçlerin bilimsel yaşamın doğal bir parçası olduğunu hatırlatır. Dolayısıyla araştırmacı adaylarının, kanıtlar olumsuz bir sonucu gösterdiğinde bunu kabul etmeye hazır olmaları ve ellerinde her zaman birden fazla seçenek bulundurmaları büyük önem taşımaktadır.
Yazar, acemi bilim insanlarının "Acaba zekâm yeterli mi?" şeklindeki yersiz endişelerini bir kenara bırakıp kendi potansiyellerine güvenmelerini söyler. Bu özgüvenin kazanılmasında ve beslenmesinde en etkili yol, orijinal olmasa dahi başkalarının çalışmalarını tekrarlayarak somut bir sonuç elde etmektir; zira ulaşılan her başarı araştırmacıya bilim topluluğunun bir parçası olduğunu hissettirir. Öte yandan Medawar, kendine güvenin "aşırı kibir" veya "her şeyi ben bilirim" tavrına dönüşmemesi konusunda uyarır; gerçek bir özgüvenin, başkalarının başardığı işte başarısız olmayacağına inanacak kadar iyimser, fakat kendi bilgisinin daima eksik kalacağını ve ömür boyu öğrenmesi gerektiğini kabullenecek kadar da gerçekçi bir mizaçtan doğduğunu belirtir.
Bir diğer husus ise, genel bilimsel yöntem anlayışında, bir bilim insanının başarılı ve etik bir kariyer sürdürebilmesi için dikkat etmesi gereken pek çok kritik husus bulunur. Her şeyden önce araştırmacı, kurguladığı hipotezlere duygusal olarak aşırı bağlanmamalı; deneysel veriler veya kanıtlar "hayır" dediğinde bu durumu olgunlukla kabul edip alternatif yollara yönelebilmelidir. Doğru bir problem seçimi de hayati önem taşır; bilim insanı, yanıtı hem bilim hem de insanlık için değer taşıyan derin konulara odaklanmalı ve bu sorunları çözülebilir kılacak pratik yaklaşımlar geliştirebilmelidir.
Araştırma sürecinde aşırı hazırlık yapma veya literatüre boğulma tuzağına düşmeden, bilgiyi uygulayarak ve deneyim kazanarak ilerlemek esastır. Veri ve olguların aktarımında dürüstlükten ödün vermemek, bir hata yapıldığında bunu gizlemek yerine açıkça kabul etmek ve çalışma arkadaşlarının katkılarını dürüstçe hakketmek bilimsel etiğin temellerini oluşturur. Son olarak, bilim insanı elde ettiği bulguları süslü ve karmaşık ifadelerden uzak, sade ve anlaşılır bir dille kaleme almalı; sunumlarında ise metni doğrudan okumak yerine notlar eşliğinde dinleyiciyle etkileşim kuran akıcı bir anlatım benimsemelidir.
Eserin ilgili bölümünde daha iyi bir bilim insanı olma yolundaki hazırlık sürecinin sınırları ve yöntemi üzerinde önemle durur. Yazara göre acemi araştırmacıların düştüğü en büyük tuzaklardan biri, kendilerini tam anlamıyla hazır hissetmek adına çalışmaya başlamayı sürekli ertelemek veya aylarca kütüphanelere kapanarak literatüre boğulmaktır. Bu durum hayal gücünü kısıtladığı gibi süreç içinde karamsarlık ve zihinsel yorgunluk yaratır. Oysa araştırmada ilerlemenin en sağlıklı yolu doğrudan işin içine girmek, eksik kalan beceri ve yan bilgileri tam da ihtiyaç duyulduğu anda çabucak öğrenmektir.
Bu noktada orijinal olmasa bile başkalarının çalışmalarını tekrarlayarak somut bir sonuca ulaşmak, genç araştırmacıya bilim topluluğunun bir üyesi olduğunu hissettirip gerekli özgüveni kazandırır. Başarılı bir bilim insanı, başkalarının başardığı bir işte kendi başarısızlığına ihtimal vermeyecek kadar iyimser, fakat öğrenmenin ömür boyu sürecek eksik bir yolculuk olduğunu kabullenecek kadar gerçekçi bir mizaç sergilemelidir.